Zoals gezegd, is de standaard behandeling er op gericht de leukemiecellen te doden en bestaat uit een tweetal kuren chemotherapie. Bij deze kuren wordt gebruik gemaakt van de cytostatica of leukemie-dodende geneesmiddelen Daunorubicine en Cytarabine (ARA-C). Dit zijn algemeen gangbare middelen bij de behandeling van AML of MDS. De behandeling wordt in het ziekenhuis gegeven waarbij de cytostatica door middel van een speciaal ingebracht infuus worden toegediend. Bij ongeveer 50% van de patiënten lukt het op deze wijze de leukemie terug te dringen, maar vaak blijkt dit dus niet mogelijk. Daarom wordt gezocht naar een betere inductie behandeling. Uit wetenschappelijk onderzoek zijn er aanwijzingen dat een hogere dosis Daunorubicine effectiever kan zijn voor het bereiken van een complete remissie, maar dit zou mogelijk meer bijwerkingen met zich kunnen meebrengen, juist bij oudere patiënten. In dit onderzoek zal bij de eerste kuur de behandeling met de standaard dosis Daunorubicine worden vergeleken met een hogere dosis Daunorubicine. Indien U besluit aan dit onderzoek mee te doen zal door loting worden vastgesteld welke dosis U zult krijgen.
Daarnaast is bij jongere patiënten een hogere dosis ARA-C meer effectief gebleken en wordt in het algemeen goed verdragen. Onzeker is ook hierbij hoe de bijwerkingen van deze dosis zich verhouden bij de oudere patiënten. Daarom krijgen alle patiënten in deze studie bij de tweede kuur een hogere dosis ARA-C dan tot nu toe gebruikelijk was. Om dit middel in een hogere dosis zo goed mogelijk te benutten, zonder toename van bijwerkingen wordt het dan niet gecombineerd met een tweede cytostaticum.

Na het bereiken van de remissie 

Na beëindiging van de tweede kuur wordt het resultaat van de eerste fase van de behandeling beoordeeld. Indien een complete remissie is bereikt, moet ook een beslissing worden genomen over wel of geen afsluitende behandeling. Bij jongere patiënten wordt in het algemeen een derde kuur chemotherapie gegeven om de eventuele laatste restjes leukemie cellen op te ruimen, die verantwoordelijk worden gehouden voor het terugkeren van de leukemie. In de praktijk blijkt deze derde kuur voor de oudere patiënt vaak te belastend. Daarom wordt in de praktijk vaak volstaan met de eerste twee kuren. Omdat de leukemie in een groot aantal gevallen toch weer terugkomt, wordt gezocht naar nieuwe minder belastende behandelingen die de terugkeer van de leukemie kunnen voorkomen. Recent is er een nieuw middel ontwikkeld: Gemtuzumab ozogamicin (GO). Het betreft hier een cytostaticum dat gebonden is aan een antilichaam. Dit antilichaam bindt zich aan de leukemiecellen, zodat het cytostaticum deze cellen specifiek kan doden. Op deze wijze zouden gericht de leukemiecellen kunnen worden gedood met mogelijk minder algemene bijwerkingen. Het middel is bij jongere en oudere patiënten, waarbij de leukemie was teruggekomen en die dus in een gevorderde fase van de ziekte verkeerden, toegepast. Gemtuzumab blijkt in het algemeen goed verdragen te worden. Met de toepassing in remissie bestaat nog slechts beperkte ervaring. In dit gedeelte van de studie willen wij nagaan of een aanvullende behandeling met dit middel tijdens de remissie de terugkeer van de leukemie kan helpen voorkomen. Bovendien wordt onderzocht wat de bijwerkingen zijn bij de oudere patiënten. Het geneesmiddel Gemtuzumab is in 2000 in de Verenigde Staten geregistreerd voor oudere patiënten met acute myeloïde leukemie, maar in Nederland nog niet. Als u zou besluiten aan dit tweede deel van de studie mee te doen zal door loting worden bepaald of u nog drie keer een aanvullende behandeling krijgt met Gemtuzumab, of dat er geen verdere behandeling plaatsvindt.

Behandelingsplan

Inductiefase 

Tijdens de kuren moet u in het ziekenhuis worden opgenomen. De precieze opnameduur is niet aan te geven maar per kuur moet u rekenen op 5 tot 6 weken. De periode tussen de twee opnames bedraagt 1 a 2 weken. De cytostatica worden door een speciaal infuus gegeven, dat in een van de grotere bloedvaten wordt ingebracht. De eerste kuur bestaat uit Daunorubicine gedurende drie dagen en ARA-C gedurende 7 dagen. De dosering Daunorubicine is afhankelijk van de behandeling die u heeft geloot. Bij de tweede kuur krijgt u uitsluitend ARA-C (maar wel in een hogere dosis dan bij de gebruikelijke behandeling) gedurende 7 dagen.

Postinductiefase 

Indien u heeft geloot voor de behandeling met Gemtuzumab wordt dit middel in totaal drie keer gegeven met tussenpozen van 4 weken. De behandeling bestaat uit een (gewoon) infuus gedurende twee uur en kan in principe poliklinisch worden gegeven. Wel dient u na afloop van het infuus nog gedurende enkele uren in het ziekenhuis ter observatie te blijven. Indien u heeft geloot voor geen verdere behandeling, zullen poliklinisch de gebruikelijke controles plaatsvinden.

Bijwerkingen 

De cytostatica kunnen de bekende bijwerkingen van misselijkheid en haaruitval tot gevolg hebben. Verder onderdrukken zij tijdelijk de bloedaanmaak. Daardoor kunnen de bloedplaatjes en witte bloedcellen tijdelijk naar lage waarden dalen, maar soms zijn deze waarden als gevolg van de leukemie bij voorbaat al sterk verlaagd. In deze periode worden regelmatig bloedtransfusies gegeven en krijgt u regelmatig antibiotica ter voorkoming en ter behandeling van infecties. Ook krijgt u middelen ter bestrijding van de misselijkheid.

Daunorubicine kan de pompfunctie van het hart nadelig beïnvloeden, hierdoor kunnen klachten optreden van kortademigheid of kunt u extra vocht vasthouden. Hiervoor is dan behandeling nodig met vochtafdrijvende medicijnen.

ARA-C kan leverfunctiestoornissen, huidafwijkingen (roodheid, branderigheid) geven en klachten van diarree, buikkramp, koorts of branderige pijnlijke ogen. In een enkel geval kunnen longafwijkingen of stoornissen optreden van onzeker lopen, bewegen of moeilijk praten optreden. Nadere informatie over algemene bijwerkingen van chemotherapie kunt u vinden in de folder over chemotherapie van het Koningin Wilhelmina Fonds (Nederlandse Kankerbestrijding

Ook door Gemtuzumab kunnen de bloedwaarden tijdelijk worden verlaagd. Het is de verwachting dat U hiervoor poliklinisch zonodig een transfusie met rode cellen en/of bloedplaatjes kunt krijgen. Het valt echter niet uit te sluiten dat een tijdelijke opname, bijvoorbeeld bij een infectie, nodig zal zijn. Daarnaast kunnen ook (voorbijgaande) leverfunctiestoornissen optreden. Bijwerkingen aan de funktie van nieren, longen of hart zijn niet waargenomen. Tijdens het inlopen van het infuus kan een infusie-reactie optreden. Daarbij kunnen misselijkheid, koorts, rillingen, een lage bloeddruk of kortademigheid ontstaan. Tevoren en zo nodig daarna krijgt u middelen om deze reacties te voorkomen/te bestrijden.
Niet alle mogelijke bijwerkingen zijn hierbij vermeld. Het is ook niet zo dat alle genoemde bijwerkingen met zekerheid bij elke patiënt zullen optreden. Bij het optreden van onbegrepen klachten of verschijnselen is het aangewezen om te overleggen met Uw behandelend arts.

Extra belasting in verband met dit onderzoek 

Alle patiënten krijgen tijdens de eerste twee kuren dezelfde onderzoeken (bloedafnames en controles van het beenmerg). De patiënten die geloot hebben voor de behandeling met Gemtuzumab zullen elke week op de polikliniek worden gecontroleerd. Hierbij wordt geïnformeerd naar uw klachten en wordt een algemeen lichamelijk onderzoek verricht. Gedurende de behandeling wordt elke twee weken en op de dag van de kuur bloed afgenomen (ongeveer 20-25 ml). Vier weken na afloop van de behandeling wordt opnieuw een zelfde hoeveelheid bloed afgenomen.
Bij de patiënten die geen onderhoudsbehandeling krijgen zullen de gebruikelijke poliklinische controle plaatsvinden. De frequentie is afhankelijk van uw individuele situatie.

Voor- en nadelen 

Indien u besluit aan dit onderzoek mee te doen zal uw afzonderlijke toestemming worden gevraagd voor de inductiefase en postinductiefase.
Indien u meedoet aan de inductiefase is er een kans dat uw leukemie beter reageert door de hogere dosis chemotherapie: ARA-C in de tweede kuur en eventueel Daunorubicine in de eerste kuur (als u daarvoor heeft geloot). De kans op bijwerkingen kan echter ten gevolge van deze hogere doseringen ook groter zijn dan bij de standaard behandeling.
De aanvullende behandeling met Gemtuzumab in de postinductiefase heeft mogelijk voordelen voor het wegblijven van de leukemie. Het betreft hier echter een nieuw en in Nederland nog niet geregistreerd geneesmiddel. Hoewel het reeds eerder is toegepast en goed verdragen lijkt te worden, zijn mogelijk nog niet alle bijwerkingen bekend. Ook kan het gebeuren dat ten gevolge van de bijwerkingen een tijdelijke ziekenhuisopname noodzakelijk is.

Vertrouwelijkheid (Privacy) 

Onderzoeksgegevens kunnen slechts door daartoe geautoriseerde medewerkers van overheidsinstanties, medewerkers van het AMC en bevoegde instanties buiten de kliniek worden ingezien. Onderzoeksgegevens zullen worden gehanteerd met inachtneming van de wet persoonsregistratie en het privacyreglement van het AMC. Alle medische gegevens die tijdens deze studie worden verzameld zullen worden voorzien van een codenummer. De persoonsgegevens zullen niet gebruikt worden op studiedocumentatie.

Schade 

De opdrachtgever van dit onderzoek, de Stichting HOVON (Hemato-Oncologie voor Volwassenen Nederland), heeft u verzekerd in verband met eventuele schade die u zou kunnen lijden als gevolg van uw deelname aan dit onderzoek. Het betreft de schade door overlijden of letsel die zich openbaart gedurende de deelname aan dit onderzoek en deze verzekering is een zogenaamde risico-verzekering, wat inhoudt dat de verzekering ongeacht of het onderzoek verwijtbaar onzorgvuldig is geweest, de schade door overlijden of letsel uit zal keren tot maximaal de daarvoor gestelde bedragen.
Het bedrag waarvoor de verzekering is gesloten is maximaal ƒ 1.000.000,- voor de schade per proefpersoon, met een maximum van ƒ 15.000.000,- voor de schade van alle proefpersonen tezamen die deelnemen aan het onderzoek, en ƒ 20.000.000,- voor de totale schade die zich per verzekeringsjaar bij proefpersonen heeft geopenbaard bij alle onderzoeken die opdrachtgever per verzekeringsjaar laat uitvoeren.
Indien bovengenoemde bedragen de schade niet volledig dekken en aangetoond kan worden dat de uitvoering van het onderzoek onzorgvuldig is geweest dan kunt u hiernaast ook het ziekenhuis dat opdracht gegeven heeft tot het onderzoek of het ziekenhuis waar het onderzoek is uitgevoerd aansprakelijk stellen.

De verzekering dekt niet de:

1. schade waarvan op grond van de aard van het onderzoek (nagenoeg) zeker was dat deze zich bij de proefpersoon zou voordoen;
2. schade die zich bij nakomelingen openbaart als gevolg van een nadelige inwerking van het onderzoek op het genetisch materiaal van de proefpersoon;
3. schade door aantasting van de gezondheid van de proefpersoon die zich ook zou hebben geopenbaard wanneer de proefpersoon niet aan dit onderzoek had deelgenomen;
4. schade, die het gevolg is van het niet volledig opvolgen door de proefpersoon van aanwijzingen zoals deze in de patiënteninformatiebrief beschreven staan.

St. Paul International Insurance Company Limited
Nachtwachtlaan 20
1058 EA Amsterdam
Telefoonnummer: 020 – 5114800
Fax: 020 – 5114899

Weigeren voor en tijdens het onderzoek 

Het is, zoals gezegd, niet precies bekend welke van de twee behandelingen de beste is. Dit geldt zowel voor de inductie en postinductie fase. Daarom heeft uw arts u verteld over het doel van dit onderzoek en u gevraagd om er aan mee te werken. U bent uiteraard vrij om uw medewerking aan dit onderzoek te weigeren. Als u besluit niet mee te doen, zal u de gebruikelijke "standaard"-behandeling voorgesteld worden. Ook indien u nu toestemming geeft, kunt u die later zonder opgave van redenen weer intrekken. Wat u ook besluit, het zal geen consequenties hebben voor de verzorging en begeleiding van uzelf en uw familie. De behandeling zal zo nauwkeurig mogelijk volgens vooropgesteld plan verlopen. Het kan natuurlijk gebeuren dat uw lichamelijke reacties of nieuw ontdekte feiten ons tot veranderingen dwingen. Die zullen direct met u besproken worden, zodat u de gelegenheid krijgt te overwegen al of niet met het onderzoek door te gaan. Wel vragen wij van u de voorschriften van uw behandelend arts goed op te volgen en u niet, zonder diens medeweten, elders te laten behandelen.

"Tenslotte, u bent verzocht deel te nemen aan medisch wetenschappelijk onderzoek. Dat onderzoek wordt uitgevoerd nadat goedkeuring is verkregen van de Medisch Ethische Commissie van het AMC. De voor dit onderzoek internationaal vastgestelde richtlijnen zullen nauwkeurig in acht worden genomen.

Nadere informatie 

Mocht u verdere vragen hebben, dan kunt u die voorleggen aan uw behandelend specialist of aan:

prof dr AEGKr von dem Borne, dr CEM  Hollak, dr J.van der Lelie, dr MHJ van Oers, LLM Thomas, dr JJ Zwaginga, hematologen
telefoonnummer van het secretariaat: 020-5665785

Als onafhankelijk arts kunt u raadplegen:

dr PJM Bakker, telefoon 020-5662094
 

Bijlagen:

Gerandomiseerde inductie en post-inductie behandeling bij oudere patiënten (³ 61 jaar) met onbehandelde acute myeloide leukemie en myelodysplasie (type RAEB en RAEB-t); een studie naar het effect van een hogere dosis Daunorubicine bij de inductie behandeling en het effect van Gemtuzumab ozogamicin bij de post-inductie behandeling.
 
 
(INDUCTIE-FASE)

Ik ben naar tevredenheid over het onderzoek geïnformeerd. Ik heb de schriftelijke informatie goed gelezen. Ik ben in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen over het onderzoek. Mijn vragen zijn naar tevredenheid beantwoord. Ik heb goed over deelname aan het onderzoek kunnen nadenken. Ik heb het recht mijn toestemming op ieder moment weer in te trekken zonder dat ik daarvoor een reden behoef te geven.

Ik stem vrijwillig toe met deelname aan het onderzoek.

Naam :

Adres :

Woonplaats :

Geboortedatum :

Handtekening :                                                                                                 Datum:

Ondergetekende verklaart, dat de hierboven genoemde persoon zowel schriftelijk als mondeling over het bovenvermelde onderzoek geïnformeerd is. Hij/zij verklaart tevens, dat een voortijdige beëindiging van de deelname door bovengenoemde persoon, van geen enkele invloed zal zijn op de zorg die hem of haar toekomt.

Naam :

Functie :

Handtekening :                                                                                                 Datum:

Dit formulier is bestemd voor onderzoek met meerderjarigen, die wilsbekwaam zijn. Bij dit soort onderzoek moet door de betrokkenen zelf toestemming worden verleend.
 
 

Gerandomiseerde inductie en post-inductie behandeling bij oudere patiënten (³ 61 jaar) met onbehandelde acute myeloide leukemie en myelodysplasie (type RAEB en RAEB-t); een studie naar het effect van een hogere dosis Daunorubicine bij de inductie behandeling en het effect van Gemtuzumab ozogamicin bij de post-inductie behandeling

(POST-INDUCTIE-FASE)

Ik ben naar tevredenheid over het onderzoek geïnformeerd. Ik heb de schriftelijke informatie goed gelezen. Ik ben in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen over het onderzoek. Mijn vragen zijn naar tevredenheid beantwoord. Ik heb goed over deelname aan het onderzoek kunnen nadenken. Ik heb het recht mijn toestemming op ieder moment weer in te trekken zonder dat ik daarvoor een reden behoef te geven.

Ik stem vrijwillig toe met deelname aan het onderzoek.

Naam :

Adres :

Woonplaats :

Geboortedatum :

Handtekening :                                                                                                                             Datum:

Ondergetekende verklaart, dat de hierboven genoemde persoon zowel schriftelijk als mondeling over het bovenvermelde onderzoek geïnformeerd is. Hij/zij verklaart tevens, dat een voortijdige beëindiging van de deelname door bovengenoemde persoon, van geen enkele invloed zal zijn op de zorg die hem of haar toekomt.

Naam :

Functie :

Handtekening :                                                                                                                             Datum:

NB:

Dit formulier is bestemd voor onderzoek met meerderjarigen, die wilsbekwaam zijn. Bij dit soort onderzoek moet door de betrokkenen zelf toestemming worden verleend.